6, జనవరి 2014, సోమవారం

మానసిక స్తైర్యం

        

 మానసిక స్తైర్యం



            నిన్న టీవీ పెట్టిన దగ్గరనుంచి ఒకటే డల్ గా అనిపించింది. సిని నటుడు ఉదయ్ కిరణ్ ఆత్మహత్య.  అసలు ఆత్మహత్య చేసుకోవాలంటే  ధైర్యం చాలా కావాలి. అంత ధైర్యం వాళ్ళకష్టాన్ని గట్టెక్కడానికి ఉపయోగించగలిగితే వాళ్ళు సాధించలేనిది ఏముంటుంది? చావాలని ఆలోచించే సమయాన్ని వాళ్ళు ప్రాబ్లం కు సొల్యూషన్ వెతకటం లో పెట్టగలిగితే సగం నిరాశావాదులు తగ్గుతారు.

          ఎంత కష్టం వచ్చినా దేనిమీదైనా విరక్తి కలగచ్చు కానీ , జీవితం మీద విరక్తి కలగకూడదు.  కాలంతో పాటు కొన్ని కష్టాలు అనుకున్నవి  చాలా సులువుగా తీసిపడేసే అంశాలుగా కనబడొచ్చు. అయిన ఆ మాత్రం జీవితం మీద అవగాహన లేనివాళ్ళు వాళ్ళ మీద ఆధారపడే వారిని ఎలా జాగ్రత్తగా చూసుకోగలరు? ఒక (చిన్న/పెద్ద) కష్టాన్ని తట్టుకోలేని , సాధించలేని మనస్తత్వాలు దేశానికి, సమాజానికి, కనీసం కుటుంబానికి ఎంతవరకు భరోసాగా వుండే అవకాశం ఉంటుంది? 
          
           చిన్నప్పటి నుంచి ఆటల నుంచి పిల్లల మనస్తత్వాలను ధైర్యంగా మలచగలిగే కుటుంబవ్యవస్థ కేవలం మన భారత దేశానికే సొంతం. అలాంటిది ఈ మధ్య యువతలో మానసిక స్తైర్యం సన్నగిల్లిపోవడానికి కారణాలను చూస్తే మనమే అనేది స్పష్టమవుతోంది .  పూర్వంలా ఉమ్మడి కుటుంబాలు ఇప్పుడులేవు. అవి వుంటే కొంతలో కొంత పిల్లలకి తాత, మామ్మ / అమ్మమ్మ ల నుండి కొంత కౌన్సిలింగ్ లు జరిగే అవకాశం వుండేది. ఇంకోటి పిల్లలు నలుగురితో కలిసి ఆడుకోవడం, పోట్లాటలు తిరికి కలిసిపోవడాలు  లాంటి వాతావరణం ఈనాటి పిల్లలలో లేకపోవడం ఒక కారణంగా చెప్పొచ్చు.చిన్నప్పటి నుండి పక్క పిల్లలతో కలిసిమెలిసి తిరగడం వల్ల చిన్న చిన్న తగాదాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవడం వల్ల వాళ్ళు పరిస్తితులను ఎలా నెగ్గాలి అనే విత్తనం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అలానే పూర్వం ఇంట్లో కనీసం ఇద్దరు లేక ముగ్గురు పిల్లలు ఉండేవారు. అలా మిగతా వారితో కలిసి పెరగడం వల్ల ఒక వస్తువు మీద కేవలం ఒకరి హక్కే అనే భావన కాకుండా పంచుకోవడం, సర్దుకోవడం వంటివి ఉండేవి. ఇప్పటి ఇళ్ళల్లో కేవలం ఒక్క పిల్లో, పిల్లాడో ఉండడం వల్ల వారి బొమ్మలపై , అమ్మానాన్నల గారాలపై కేవలం వారి ఒక్కరి హక్కే ఉంటోంది. కాబట్టి షేరింగ్ , వెయిటింగ్ లాంటి విషయాల గురించి పిల్లలకి తెలిసే అవకాశం లేదనే చెప్పాలి.

     ఇంకో కారణం  ఇప్పటి తల్లిదండ్రులు ఇద్దరు ఉద్యోగస్తులు కావడం వల్ల టైం దొరకని కారణం వల్ల పిల్లలకు ఇన్స్టెంట్ ఫుడ్ లు, రడీమేడ్ డ్రెస్ లు, మాల్ల్స్ లో షాపింగ్ లు ఇవే పరిచయం చేస్తున్నారు.  వాటిలో రియాలిటీ కన్న  పిల్లలకు నాచురల్ కాక ఆర్టిఫిషియల్ విషయాలే కనబడుతున్నాయి.  మనిషికి అన్ని ఎంతో సులువుగా అందుతాయి అన్న అవగాహనే ఏర్పడుతోంది. దానితో తండ్రి కష్టపడితేనే ఈ సౌకర్యాలు అనే విషయం వైపు పిల్లలకి దృష్టి పడే అవకాశమే వుండడం లేదు. చిన్నప్పుడు మా అబ్బాయిని ఎవరైనా మీ నాన్నకి డబ్బులు ఎలా వస్తాయి అని అడిగితే వాడు ATM మిషిన్ లో కార్డు పెడితే వస్తాయి అనేవాడు. అదే వాడికి కనపడేది మరి. అది వాడి తప్పు కాదనుకోండి. ఆ పద్ధతి ఇప్పటి పిల్లలలో ఇంకా ముదిరిందనే చెప్పాలి. 

          ఇంక స్కూల్స్ లో ఐతే excursion కి తీసుకెళ్ళాలి అంటే ఏ రిసార్ట్ కో తీసుకేలుతున్నారే కానీ అందులో పిల్లలకు ఎంత వరకు ఉపయోగం అనేది ఆలోచించటం లేదనే చెప్పాలి. ఇప్పటి పెద్ద స్కూల్స్ ఐతే ఫారెన్ ట్రిప్స్ కూడా వేస్తున్నారు. పిల్లలకు అది అవసరమా అసలు.
         
            ప్రతి పిల్లాడి చేతిలో tablet / mobile వుంటోంది. ఎందుకురా నీకు అంటే ఆడుకోడానికి అంటాడు వాడు. ఇది వాళ్లంతట వాళ్ళకు వచ్చినది కాదుకదా.  స్కూల్ డేస్ లో చేతిలో సెల్ ఫోన్లు, కాలేజ్ డేస్ లో బైక్ లు , ఇంక రియల్ లైఫ్ గురించి ఆలోచించే సమయం ఇప్పటికితల్లితండ్రులు గా మనం ఎక్కడ ఇస్తున్నాము?

          ఇంక  సినిమాలలో ఐతే  హీరో అంటే మేలినియర్ కి వారసుడు ఓ వందమందిని చంపెస్తేనే వాడు మగాడు. ఆడపిల్లకి ఐతే వాడే సరైన మొగుడు . ఆ సినిమాలుచూస్తే పిల్లలకి పెద్దైన వెంటనే తేరగా ఆస్తులు వచ్చి పడతాయి అనుకుంటున్నారు. రాని పిల్లలకి తండ్రి చేతకానివాడుగా కనబడతాడే తప్ప వాడు పగటికలలలో వున్నాడని అర్ధం అయ్యే సరికి వాళ్ళకి ౩౦ ఏళ్ళు దాటిపోతున్నాయి. ఇంక ఆ టైం లో చేసి సాధించడం గురించి ఎప్పటికి ఆలోచించగలరు. 

          ఇలాంటి పెంపకాల వల్ల మనమే మన పిల్లల భవిష్యత్తును గాలిలో నిలబెడుతున్నామన్న నిజాన్ని తల్లితండ్రులు ముందుగా గ్రహించుకుంటే , పిల్లలకు వాళ్ళని వాళ్ళు ఎలా బాలన్స్ చేసుకోవాలో నేర్పగలిగిన వాళ్ళమవుతాము . 





31, డిసెంబర్ 2013, మంగళవారం

30, డిసెంబర్ 2013, సోమవారం

అందమైన కల



 అందమైన కల

నిన్న మా ఇంట్లో ఒక Topic వచ్చిందండి. మా వారు పిల్లలకి ఒక చిన్న Question ఇచ్చారు. అది వింటే దాని Answer  కన్నా నిజంగా ఆ Thought ఎంత బాగుందా అని అనిపించింది . ఇంతకీ ఆ Topic ఏమిటంటే రాత్రి మీరు మీ ఇంట్లో పడుకున్నారు, తెల్లారి లేచేసరికి ఏదో తెలియని, మీకు తెలీని భాష వున్న area లో వున్నారు. అక్కడ cellphone లు ,. net లు  ఏమీ లేని పక్కా పల్లెటూరు. మీరు ఎలా ఇల్లు చేరుతారు? మీ దగ్గర డబ్బులు కూడా లేవు. ఇది Question . ఒక Line లో  Answer  చెయ్యచ్చనుకోండి. కానీ మనం నిజంగా పడుకుని లేచేసరికి ఊరు మారిపోనఖర లేదనుకోండి . Cellphone లు , Inter Net లు , TV లు , Cable , ఆడవాళ్ళ Vilanism Serials  లేని రోజుల్లోకి వెళ్ళిపోతే ఎంత బాగుంటుందో కదా.  ఇవన్ని లేకపోతే ఎంత Time దొరుకుతుంది. మనుషుల మధ్య బంధాలు బలపడడానికి ఎన్ని అవకాశాలు వస్తాయి. ఈ ఆలోచనే ఎంత ప్రశాంతంగా అనిపిస్తోందో కదా. ఇంకోటండీ ఈ City  Life లో పెద్ద ఇబ్బంది Traffic . అది తగ్గాలంటే Cycle తప్ప వేరే వాహనాలు లేని Time కి మారిపోతే బాగుంటుంది కదా . ఈ ఉరుకులు పరుగులు లేని ప్రపంచం ఇంక కలలోనే తప్ప ఇలలో కనడం కుదరదనుకోండి. అందుకని ఈ రోజు రాత్రి కలలో మీరందరూ కూడా ఇలాంటి అందమైన , అపురూపమైన కలను కనాలని ఆశిస్తూ ..............

3, డిసెంబర్ 2013, మంగళవారం

భగవద్గీత పారాయణం 15






రచన: వేద వ్యాస

అథ త్రయోదశో‌உధ్యాయః |

శ్రీభగవానువాచ |
 

ఇదం శరీరం కౌంతేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే |
ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రఙ్ఞ ఇతి తద్విదః || 1 ||


క్షేత్రఙ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత |
క్షేత్రక్షేత్రఙ్ఞయోర్ఙ్ఞానం యత్తజ్ఙ్ఞానం మతం మమ || 2 ||


తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్ |
స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు || 3 ||


ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛందోభిర్వివిధైః పృథక్ |
బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః || 4 ||


మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ |
ఇంద్రియాణి దశైకం చ పంచ చేంద్రియగోచరాః || 5 ||


ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః |
ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్ || 6 ||


అమానిత్వమదంభిత్వమహింసా క్షాంతిరార్జవమ్ |
ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః || 7 ||


ఇంద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ |
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్ || 8 ||


అసక్తిరనభిష్వంగః పుత్రదారగృహాదిషు |
నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు || 9 ||


మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ |
వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది || 10 ||


అధ్యాత్మఙ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వఙ్ఞానార్థదర్శనమ్ |
ఏతజ్ఙ్ఞానమితి ప్రోక్తమఙ్ఞానం యదతో‌உన్యథా || 11 ||


ఙ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్ఙ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే |
అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే || 12 ||


సర్వతఃపాణిపాదం తత్సర్వతో‌உక్షిశిరోముఖమ్ |
సర్వతఃశ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి || 13 ||


సర్వేంద్రియగుణాభాసం సర్వేంద్రియవివర్జితమ్ |
అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ || 14 ||


బహిరంతశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ |
సూక్ష్మత్వాత్తదవిఙ్ఞేయం దూరస్థం చాంతికే చ తత్ || 15 ||


అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్ |
భూతభర్తృ చ తజ్ఙ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ || 16 ||


జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే |
ఙ్ఞానం ఙ్ఞేయం ఙ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్ || 17 ||


ఇతి క్షేత్రం తథా ఙ్ఞానం ఙ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః |
మద్భక్త ఏతద్విఙ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే || 18 ||


ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాది ఉభావపి |
వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసంభవాన్ || 19 ||


కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే |
పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే || 20 ||


పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుంక్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్ |
కారణం గుణసంగో‌உస్య సదసద్యోనిజన్మసు || 21 ||


ఉపద్రష్టానుమంతా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః |
పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహే‌உస్మిన్పురుషః పరః || 22 ||


య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ |
సర్వథా వర్తమానో‌உపి న స భూయో‌உభిజాయతే || 23 ||


ధ్యానేనాత్మని పశ్యంతి కేచిదాత్మానమాత్మనా |
అన్యే సాంఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే || 24 ||


అన్యే త్వేవమజానంతః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే |
తే‌உపి చాతితరంత్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః || 25 ||


యావత్సంజాయతే కించిత్సత్త్వం స్థావరజంగమమ్ |
క్షేత్రక్షేత్రఙ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ || 26 ||


సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠంతం పరమేశ్వరమ్ |
వినశ్యత్స్వవినశ్యంతం యః పశ్యతి స పశ్యతి || 27 ||


సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్ |
న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్ || 28 ||


ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః |
యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి || 29 ||


యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి |
తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా || 30 ||


అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః |
శరీరస్థో‌உపి కౌంతేయ న కరోతి న లిప్యతే || 31 ||


యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే |
సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే || 32 ||


యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః |
క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత || 33 ||


క్షేత్రక్షేత్రఙ్ఞయోరేవమంతరం ఙ్ఞానచక్షుషా |
భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాంతి తే పరమ్ || 34 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు 
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే  శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే

క్షేత్రక్షేత్రఙ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశో‌உధ్యాయః ||13 ||

1, డిసెంబర్ 2013, ఆదివారం

భగవద్గీత పారాయణం 14





రచన: వేద వ్యాస

అథ ద్వాదశో‌உధ్యాయః |

అర్జున ఉవాచ |

ఏవం సతతయుక్తా యే భక్తాస్త్వాం పర్యుపాసతే |
యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః || 1 ||

శ్రీభగవానువాచ |

మయ్యావేశ్య మనో యే మాం నిత్యయుక్తా ఉపాసతే |
శ్రద్ధయా పరయోపేతాస్తే మే యుక్తతమా మతాః || 2 ||

యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమవ్యక్తం పర్యుపాసతే |
సర్వత్రగమచింత్యం చ కూటస్థమచలం ధ్రువమ్ || 3 ||

సంనియమ్యేంద్రియగ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః |
తే ప్రాప్నువంతి మామేవ సర్వభూతహితే రతాః || 4 ||

క్లేశో‌உధికతరస్తేషామవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ |
అవ్యక్తా హి గతిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే || 5 ||

యే తు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరాః |
అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయంత ఉపాసతే || 6 ||

తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్ |
భవామిన చిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్ || 7 ||

మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ |
నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న సంశయః || 8 ||

అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్ |
అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాప్తుం ధనంజయ || 9 ||

అభ్యాసే‌உప్యసమర్థో‌உసి మత్కర్మపరమో భవ |
మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్స్యసి || 10 ||

అథైతదప్యశక్తో‌உసి కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః |
సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్ || 11 ||

శ్రేయో హి ఙ్ఞానమభ్యాసాజ్ఙ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే |
ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాంతిరనంతరమ్ || 12 ||

అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ |
నిర్మమో నిరహంకారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ || 13 ||

సంతుష్టః సతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః |
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మద్భక్తః స మే ప్రియః || 14 ||

యస్మాన్నోద్విజతే లోకో లోకాన్నోద్విజతే చ యః |
హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః || 15 ||

అనపేక్షః శుచిర్దక్ష ఉదాసీనో గతవ్యథః |
సర్వారంభపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః || 16 ||

యో న హృష్యతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాంక్షతి |
శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః || 17 ||

సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ తథా మానాపమానయోః |
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సంగవివర్జితః || 18 ||

తుల్యనిందాస్తుతిర్మౌనీ సంతుష్టో యేన కేనచిత్ |
అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః || 19 ||

యే తు ధర్మ్యామృతమిదం యథోక్తం పర్యుపాసతే |
శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తే‌உతీవ మే ప్రియాః || 20 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
భక్తియోగో నామ ద్వాదశో‌உధ్యాయః ||12 ||

27, నవంబర్ 2013, బుధవారం

నువ్వెక్కడని

 నువ్వెక్కడని





వీచే గాలిని అడిగా
పారే ఏరుని అడిగా
నీలాకాశాన్నడిగా నువ్వెక్కడని


కురిసే వర్షాన్నడిగా 
కదిలే పైరునడిగా 
పూచే పూలనడిగా నువ్వెక్కడని


 ఎగిరే  పక్షినడిగా 
ఆడే నేమలినడిగా 
ఉరికే  జలపాతాన్నడిగా  నువ్వెక్కడని


24, అక్టోబర్ 2013, గురువారం

భగవద్గీత పారాయణం 13



అథ ఏకాదశో‌உధ్యాయః |

అర్జున ఉవాచ |

మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మసంఙ్ఞితమ్ |
యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహో‌உయం విగతో మమ || 1 ||

భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా |
త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్ || 2 ||

ఏవమేతద్యథాత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర |
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ || 3 ||

మన్యసే యది తచ్ఛక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో |
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ || 4 ||

శ్రీభగవానువాచ |
పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశో‌உథ సహస్రశః |
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ || 5 ||

పశ్యాదిత్యాన్వసూన్రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా |
బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత || 6 ||

ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్ |
మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ద్రష్టుమిచ్ఛసి || 7 ||

న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుషా |
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ || 8 ||

సంజయ ఉవాచ |
ఏవముక్త్వా తతో రాజన్మహాయోగేశ్వరో హరిః |
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్ || 9 ||

అనేకవక్త్రనయనమనేకాద్భుతదర్శనమ్ |
అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ || 10 ||

దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగంధానులేపనమ్ |
సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనంతం విశ్వతోముఖమ్ || 11 ||

దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా |
యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః || 12 ||

తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా |
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాండవస్తదా || 13 ||

తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనంజయః |
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలిరభాషత || 14 ||

అర్జున ఉవాచ |
పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసంఘాన్ |
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థమృషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్ || 15 ||

అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం పశ్యామి త్వాం సర్వతో‌உనంతరూపమ్ |
నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిం పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప || 16 ||

కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమంతమ్ |
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమంతాద్దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ || 17 ||

త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ |
త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే || 18 ||

అనాదిమధ్యాంతమనంతవీర్యమనంతబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్ |
పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం స్వతేజసా విశ్వమిదం తపంతమ్ || 19 ||

ద్యావాపృథివ్యోరిదమంతరం హి వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః |
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్ || 20 ||

అమీ హి త్వాం సురసంఘా విశంతి కేచిద్భీతాః ప్రాంజలయో గృణంతి |
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసంఘాః స్తువంతి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః || 21 ||

రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా విశ్వే‌உశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ |
గంధర్వయక్షాసురసిద్ధసంఘా వీక్షంతే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే || 22 ||

రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్ |
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలం దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్ || 23 ||

నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్ |
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాంతరాత్మా ధృతిం న విందామి శమం చ విష్ణో || 24 ||

దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని దృష్ట్వైవ కాలానలసంనిభాని |
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస || 25 ||

అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః సర్వే సహైవావనిపాలసంఘైః |
భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః || 26 ||

వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశంతి దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని |
కేచిద్విలగ్నా దశనాంతరేషు సందృశ్యంతే చూర్ణితైరుత్తమాంగైః || 27 ||

యథా నదీనాం బహవో‌உంబువేగాః సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవంతి |
తథా తవామీ నరలోకవీరా విశంతి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలంతి || 28 ||

యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతంగా విశంతి నాశాయ సమృద్ధవేగాః |
తథైవ నాశాయ విశంతి లోకాస్తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః || 29 ||

లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమంతాల్లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిః |
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపంతి విష్ణో || 30 ||

ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో నమో‌உస్తు తే దేవవర ప్రసీద |
విఙ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవంతమాద్యం న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్ || 31 ||

శ్రీభగవానువాచ |
కాలో‌உస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో లోకాన్సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః |
ఋతే‌உపి త్వాం న భవిష్యంతి సర్వే యే‌உవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః || 32 ||

తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ జిత్వా శత్రూన్భుంక్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్ |
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ || 33 ||
ద్
రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్ |
 మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ || 34 ||

సంజయ ఉవాచ |
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య కృతాంజలిర్వేపమానః కిరీటీ |
నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య || 35 ||

అర్జున ఉవాచ |
స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ |
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవంతి సర్వే నమస్యంతి చ సిద్ధసంఘాః || 36 ||

కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్గరీయసే బ్రహ్మణో‌உప్యాదికర్త్రే |
అనంత దేవేశ జగన్నివాస త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ || 37 ||

త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణస్త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ |
వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ త్వయా తతం విశ్వమనంతరూప || 38 ||

వాయుర్యమో‌உగ్నిర్వరుణః శశాంకః ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ |
నమో నమస్తే‌உస్తు సహస్రకృత్వః పునశ్చ భూయో‌உపి నమో నమస్తే || 39 ||

నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే నమో‌உస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ |
అనంతవీర్యామితవిక్రమస్త్వం సర్వం సమాప్నోషి తతో‌உసి సర్వః || 40 ||

సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి |
అజానతా మహిమానం తవేదం మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి || 41 ||

యచ్చావహాసార్థమసత్కృతో‌உసి విహారశయ్యాసనభోజనేషు |
ఏకో‌உథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్ || 42 ||

పితాసి లోకస్య చరాచరస్య త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్ |
న త్వత్సమో‌உస్త్యభ్యధికః కుతో‌உన్యో లోకత్రయే‌உప్యప్రతిమప్రభావ || 43 ||

తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్ |
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ || 44 ||

అదృష్టపూర్వం హృషితో‌உస్మి దృష్ట్వా భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే |
తదేవ మే దర్శయ దేవరూపం ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస || 45 ||

కిరీటినం గదినం చక్రహస్తమిచ్ఛామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ |
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే || 46 ||

శ్రీభగవానువాచ |
మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్ |
 తేజోమయం విశ్వమనంతమాద్యం యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ || 47 ||

న వేదయఙ్ఞాధ్యయనైర్న దానైర్న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః |
 ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర || 48 ||

మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్మమేదమ్ |
వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య || 49 ||

సంజయ ఉవాచ |
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః |
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా || 50 ||

అర్జున ఉవాచ |
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన |
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః || 51 ||

శ్రీభగవానువాచ |
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ |
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాంక్షిణః || 52 ||

నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా |
శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా || 53 ||

భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధో‌உర్జున |
ఙ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరంతప || 54 ||

మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సంగవర్జితః |
నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాండవ || 55 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
విశ్వరూపదర్శనయోగో నామైకాదశో‌உధ్యాయః ||11 ||